پناهگاهی برای حیات وحش شاهرود

خوش ییلاق

پناهگاه حیات وحش خوش ییلاق به مساحت ۱۵۰۰۵۷ هکتار ، در شمال شرقی شهرستان شاهرود و جنوب شرقی شهرستان علی آباد قرار دارد . مختصات جغرافیایی آن بین طول های ۵۵ درجه و ۱۳ دقیقه تا ۵۵ درجه و ۵۴ دقیقه شرقی و عرضه های ۳۶ درجه و ۳۸ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۳ دقیقه شمالی است . این منطقه از نخستین مناطق مورد حفاظت در ایران بوده که از سال ۱۳۵۱ حفاظت شده اعلام گردید و از سال ۱۳۶۴ عنوان آن به پناهگاه حیات وحش تغییر یافته است .

منطقه به لحاظ قرارگیری میان دو اقلیم متفاوت ایرانی – تورانی و منطقه هیرکانی از تنوع ویژه و ارزشمندی هر چند در گستره نسبتا محدود و اندک برخوردار است که باعث مشاهده خصوصیات اکوتونی در منطقه می گردد .

وجود چشم اندازهای متفاوت طبیعی و تنوع اکوسیستمی زیاد ، از جنگل کوهستانی مرطوب خزری تا دشت خشک و بیابانی ، تنوع زیستی ویژه و ارزشمندی به آن بخشیده است .

حداکثر مطلق درجه حرارت ۴۲ درجه سانتی گراد در مرداد ماه و حداقل مطلق دما منفی ۱۴ درجه سانتی گراد در بهمن ماه مشاهده شده است . همچنین میانگین سالانه دما برابر ۴/۱۴ درجه سانتی گراد می باشد . منطقه مورد مطالعه به دو قسمت تقسیم گردیده که در حوزه آبریز مرکزی ایران و حوزه آبریز دریای خزر واقع هستند و برای هر یک جداگانه روابط درجه حرارت با ارتفاع تعیین شده است .

به منظور بررسی بارش فصلی و ماهانه در محدوده طرح از نتایج تجزیه و تحلیل آمار بارش ایستگاه شاهرود به شرح ذیل استفاده شده است :

پر بارش ترین ماه سال اسفند با متوسط ۳۰ میلیمتر و کمترین آن در مردادماه با متوسط ۱۰۵ میلیمتر می باشد . پربارش ترین فصل سال زمستان با سهم ۴۲ درصد از بارش سالانه و کم بارش ترین فصل سال تابستان با ۴ درصد از بارش کل سالانه است . فصول پاییز و بهار به ترتیب ۲۴ و ۳۰ درصد از کل بارش سالانه را به خود اختصاص داده اند .

زیستگاه های موجود در پناهگاه حیات وحش خوش ییلاق تعدد و تنوع زیادی دارد .

چنانچه زیستگاه های منطقه را به سه دسته دشتی ، کوهستانی و جنگلی تقسیم نماییم ، می توان گفت مناطق جنوبی منطقه ، زیستگاه های دشتی را تشکیل می دهند که شامل چشمه بیاری ، جبلان ، بهچشمه ، هادی کمر انجلیو ، فلدرسر ، خونیچه ، زردابه ، ایشک میدان و ریزوان درندشت می باشند و مناطق میانی زیستگاه های کوهستانی را شامل می شوند و عبارتند از ریزو و حیدران ، کافر قلعه ، قلعه حق ، خاتون راه ، گلسرخ ، سنگ سوراخ نردین ، چارملی ، میانکوهی ، آت داغی ، ارتفاعات زردابه ، جوزک ، عباس تخته و گورچال ، سرخ چشمه ، وجدین ، تنگه میرزا محمد ، زیستگاه های جنگلی نیز عبارتند از :  چهل بوق ، دوبرابر چشمه ، زرشک آرام می باشند .

 در شمال غرب منطقه در زیستگاه های دشتی گونه های غالب گیاهی قیچ ، درمنه ، جامه در ، کاروانکش ، گز ، طاق و گونه های جانوری آهو ، یوزپلنگ ، گورخر ، خرگوش ، تشی ، خارپشت ، سمور ، لاک پشت ، گربه وحشی ، شغال ، انواع بازهای شکاری ، انواع مارها و مارمولک به چشم می خورد .

در زیستگاه های جنگلی نیز گونه های غالب گیاهی بلوط بوده و گونه های جانوری شامل مرال ، شوکا و گربه جنگلی می باشند .

در زیستگاه های کوهستانی گونه های غالب گیاهی عبارت از درمنه کوهستانی ، گونه گندمیان ، شبه گندمیان ، زرشک ، بادام وحشی و اورس و گونه های جانوری شامل پلنگ ، قوچ و میش ، کل و بز ، خرس ، گراز و انواع پرندگان و خزندگان می باشند .

پوشش گیاهی خوش ییلاق

پناهگاه حیات وحش خوش ییلاق به لحاظ دارا بودن ویژگی­های خاص اکولوژیکی و رویش گاهی دربر گیرنده فلور و پوشش گیاهی متنوع و جالب توجهی به ویژه با توجه به وسعت نسبتا اندک آن می باشد .

در ارتباط با فلور منطقه تعداد ۲۵۱ گونه گیاهی شناسایی گردید . این گونه به ۴۷ تیره و ۱۵۸ جنس تعلق دارند . در میان گیاهان مورد مطالعه تعداد ۵ گونه از گروه بازدانگان و تعداد ۲۴۶ گونه از گروه نهاندانگان می­باشند . فراوانترین تیره منطقه تیره های نعناع ، گلستارگان و لوبیا هستند .

پوشش جانوری خوش ییلاق

زیستگاه­های جانوری پناهگاه حیات­وحش خوش ییلاق تحت تاثیر بخشی از اکوتون میان ناحیه هیرکانی و ایرانی – تورانی ، دارای تنوع زیستی ویژه ای است ، به طوری که می توان در این پناهگاه نمونه های منحصر به فرد از گونه های جانوری بیابانی نظیر آهو و نیز زیستگاه های جنگلی جاندارانی نظیر مرال یا گاو کوهی را مشاهده نمود .

در بررسی­های میدانی مبتنی بر مشاهده مستقیم افراد گونه ها و یا نمایه ها و ردهای به جا مانده از آنها حضور ۲۹ گونه پستاندارد از ۶ راسته پستانداران را تایید کرد و این در حالی است که در منابع اسنادی بیش از ۳۴ گونه از ۷ راسته پستانداران ایرانی معرفی شده­اند .

یوزپلنگ تا اواخر دهه ۵۰ (۱۳۵۸) در دشت زردابه و گورخر تا اواخر سال ۱۳۷۸ در نواحی جنوب­و­جنوب شرقی پناهگاه زیست می­نموده اند . در طول دو دهه اخیر در هیچ یک از منابع اسنادی (آمار گزارشات استان) مشاهده افرادی اردو نمایه به جا مانده از گربه پالاس و روباه شنی ثبت نشده است .

۹۳ گونه پرنده متعلق به ۱۱ راسته از پرندگان و ۲۵ گونه از خزندگان شامل ۱۱ گونه سوسمار ، ۱۱ گونه انواع مار و ۳ گونه از انواع لاک پشت ها و ۵ گونه دو زیست از انواع وزغ و قورباغه­ها در طول مطالعات میدانی حضورشان در پناهگاه حیات وحش خوش ییلاق تایید گردید .

پستانداران شامل : مرال ، شوکا ، قوچ و میش ، آهو ، گراز ، خرس قهوه ای ، گربه پالاس ، پلنگ ، کفتار و …

پرندگان شامل : بالابان ، شاهین ، عقاب و انواع پرندگان شکاری ، چاق لق ، کبک ، کبک دری ، تیهو و …

حضور گسترده دام اهلی همراه با سگ­های گله منجر به کاهش جمعیت ­های جانوری به ویژه گونه ­های بزرگ جثه نظیر آهو ، قوچ و مرال گردیده است . همچنین برخی از گونه ­های با ارزش نظیر یوزپلنگ و گورخر از مجموع زیستگاه­های موجود در این پناهگاه تحت تاثیر عوامل محدود کننده زیستگاهی (تخریب و تبدیل اراضی) و شکار غیر­مجاز تقریبا حذف گردیده­اند .

تردد انواع مختلف وسایط نقلیه موتوری برای خدمات رسانی به چوپانان همراه با راه­های دسترسی متعدد به زیستگا ه­ها حتی زیستگاه­های حساس از پدیده­هایی به شمار می­رود که پیامد آن در نهایت منجر به ­تشدید عوامل تخریب کننده زیستگاهی و کاهنده جمعیت­های حیات وحش به ­خصوص گونه ­هایی نظیر آهو و مرال (گاو کوهی) گردیده است .

حیات وحش شاهرود

حیات وحش شاهرود

حیات وحش شاهرود

Please follow and like us:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *