گردشگری و آب: از آینده مشترکمان حفاظت کنیم

کشورهای جهان به ابتکار سازمان جهانی جهانگردی همه­ ساله روز ۵ مهرماه (۲۷ سپتامبر) را به عنوان روز جهانی جهانگردی جشن می­گیرند. فلسفه این روز، پاسداشت ارزش­های پاک صنعت جهانگردی است که موتور محرک جریان سفر و توسعه در جهان است و به همین دلیل مردم از موهبت­ های یکدیگر بهره ­مند می­شوند. سازمان جهانی جهانگردی امسال با شعار محوری “گردشگری و آب: از آینده مشترکمان حفاظت کنیم” با برنامه­ های ویژه­ای در کشور مالدیو به عنوان میزبان رسمی، این روز را گرامی­داشت.

کمبود منابع آب زنگ خطری­است که سازمان جهانی جهانگردی به درستی شنیده ­است. بسیاری از نظریه­ پردازان جهان به این باور رسیده ­اند که جنگ­های آینده بشر بر سر منابع آبی خواهد بود و حفظ کمیت و کیفیت این منابع، می­تواند آینده­ای پایدار برای توسعه جوامع­ بشری را تضمین­ کند. بان­ کی­ مون، دبیر کل سازمان ملل نیز در پیام ویژه­ای به همین مناسبت برای پاسداری و مدیریت هوشمندانه آب تأکید داشته ­است.

مدیریت غلط منابع آبی در کشورمان حالا این سرزمین را با سراب­هایی مواجه می­کند که تأثیرات ناگوار آن یکی پس از دیگری نمودار می­شود. نمونه بارز آن دریاچه ارومیه است که سرنوشت تلخی برای آیندگان رقم زده­است. این موضوع آنقدر اهمیت داشته که رئیس­ جمهور منتخب در اولین جلسه کاری خود در هیأت دولت، لازم دید کار گروهی برای بحران دریاچه ارومیه تعیین­ کند.

 اما مشکل فراتر و عمیق­تر از معضل دریاچه ارومیه ­است. نیمی از دشت­های کشور به دلیل مدیریت غلط منابع آبی وضعیت بحرانی­ دارند. این اندیشه که آب را از منطقه­ای به منطقه دیگر منتقل­ کنند تنها به بحران­ها دامن می­زند. حالا مشخص­ شده که سدهای متعدد در کشورمان در موارد زیادی به ضرر اکوسیتم­های آبی و کشاورزی بوده­اند و لازم بوده  همزمان با ساخت سدها، سهم کشاورزی و حقابه­ ها را هم در نظر می­گرفتند. هم اکنون تعداد سدها به ۱۷۸ فقره رسیده و وزارت نیرو هم اعلام می­کند که دیگر جایی برای سد زدن نداریم! ولی چرا با وجود این همه سد همچنان دچار بحران هستیم و نمی­توانیم منابع آبی را مدیریت کنیم؟ به چه دلیل دریاچه ­ها و تالاب­ها یکی پس از دیگری خشک می­شوند؟

دلیل را باید در سیاست­های تمرکزگرایی دولت­های پیشین دانست که نازپروری شهرنشینان را محور قرار داده­اند. همین شهر تهران را ببینید چه ساختمان­ها و برج­هایی در غرب و شرق آن رشد قارچ­ گونه یافته­ اند. تأمین آب شهری و بخش صنعت شهرنشینان همواره اولویت دولت­ها بوده­است. این وضعیت، رشد نایافتگی کشاورزی ایران را در پی داشته­است. سد کرج و سد لتیان در این زمینه مثال­زدنی است. به گفته دکتر پرویز کردوانی سد کرج حالا باعث خشک ­شدن قناتهای شهریار و رباط کریم شده و سد لتیان هم که ابتدا برای کشاورزی ورامین احداث شده­بود و قرار بود تنها یک دهم آب سد را به تهران اختصاص ­دهد الان ۵ سال است که حتی یک قطره­آب هم به ورامین نمی­رسد. این رویه باعث خشک شدن قناتها شده زیرا در پایین­دست سدها کانال­های سیمانی درست کرده­اند که مانع تغذیه دشت­ها می­شود.

نگاه غیرتوسعه ­ای به منابع آبی توفانی سهمگین را بلند کرده­است که صدای دهشتناک آن از دور به گوش می­رسد و دیر یا زود گرد و غبارهای آن خواب را از چشم­هایمان می­رباید. این بحران یک معضل جهانی است ولی کشورمان از این وضعیت بیشترین تأثیر نامطلوب را خواهد گرفت. روزنه­ای اما وجود دارد و آن صنعت گردشگری و توجه به توسعه زیربنایی بوم­ گردی است که می­تواند برای مدیریت این بحران راهکاری مناسب باشد.

منبع:  سایت سفر

Please follow and like us:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *