سلطانیه نگین فلات زنجان

ساخت گنبد سلطانیه ۱۰سال طول کشید اما مرمت آن بعد از ۴۰ سال هنوز به پایان نرسیده است و می­رود که داربست­ها نیز به آثار باستانی این مجموعه بپیوندد . گنبد سلطانیه یکی از مهمترین و عظیم ترین بناهای آرمگاهی دوران اسلامی در ایران است که پس از کلیسای جامع مریم مقدس در فلورانس ایتالیا و مسجد ابا صوفیه استانبل ، سومین بنای عظیم تاریخی دو جهان به شمار می­رود . این بنای بسیار زیبا و عظیم از شاهکارهای هنری دوره ایلخانی و تجلیگاه هنر معماری این دوره است . گنبد سلطانیه علاوه بر شکوه و عظمت معماری که در نوع خود بی نظیر است دایره المعارفی از نقش و طرح در تزیینات معماری آن روزگارست . این بنای عظیم با گذراندن بیش از ۳۰ زلزله هنوز هم استوار در فلات زنجان نظاره گر دشت سرسبز و زیبای سلطانیه می باشد .

موقعیت جغرافیایی سلطانیه

بخش سلطانیه با وسعتی حدود ۱۵۶ هکتار در ناحیه مرکزی متمایل به غرب استان زنجان در فاصله هفت کیلومتری شمال کوه­های سلطانیه و دوازده کیلومتری جنوب کوه­های طارم و در چهارکیلومتری جاده ترازنتی تهران – زنجان – بازرگان قراردارد . قرار گرفتن کوه­های اطراف و ارتفاع مکانی منطقه را در ردیف نواحی باد خیز قرارداده و سبب شده تا سلطانیه دارای آب و هوای نسبتاً معتدل مایل به سرد و خشک باشد بیشترین درجه حرارت در تابستان­های۲۸ درجه بالای صفر و کمترین آن در زمستان­ها به ۱۵ درجه زیر صفر می­رسد و میانگین آن ۱/۱۱ سانتی گراد است .

پیشینه تاریخی سلطانیه

منطقه سلطانیه از قدیمی ترین ازمنه مورد توجه اقوام مختلف بوده و براساس کتیبه­های به دست آمده از شاهان آشور در قرن هشتم پیش از میلاد سلطانیه محل سکونت طایف جنگاور ساکارتی­ها بوده و در عهده فرمانروایان مد به نام «اربیاد» خوانده می­شده است پارت­ها آن را به نام نخستین پادشاه خود «ارساس» نامیدند علاوه بر روایات تاریخی موقعیت محلی نیز گویای این مطلب است . سلنطانیه قبل از ایلخانان مغول نیز مورد توجه بوده و شواهد باستان شناسی حاکی است که دشت سلطانیه حداقل از هزاره پنجم پیش ازمیلاد مسکونی بوده است البته کاوش­های باستانی جدید نشان داده که در این منطقه تمدن هفت هزار سال ه وجود داشته است .

وجود سفال­های نخودی رنگ مقنوش باطرح­های هندسی سیاه رنگ و همچنین سفال­های هزاره چهارم و سفال­های رنگ هزاره اول پیش از میلاد در جنوب شرقی شهر قدیم سلطانیه خود روشنگراین مدعا است.

وجه تسمیه و نام سلطانیه

نام قدیم سلطانیه شهرویان ، شهرویان ، بوده و از توابع قزوین به شمار می رفته است و مغولان آن از فورآلان نامیده و هنوز هم روستایی به نام «اولان ، در نزدیکی سلطانیه دیده می­شود تا تاریخ ۷۰۳ هجری یعنی بیش از سلطنت محمد خدابنده به نام سلطانیه موصوف نبوده است .

شاردن در سفرنامه خود درباره پیشینه شهر سلطانیه می­نویسد : سلطانیه یکی از بلادباستانی پارت­ها است اما نشانی آن را نمی­دهد .

تاریخچه بنای گنبد سلطانیه

بنای گنبد سلطانیه در دوران حکومت خدابنده در مدت ۹ سال از ۷۰۹ تا ۷۱۳ هجری قمری احداث شده و تنها بنایی ست که از مجموعه سلطانیه باقی مانده است .

آنچه مسلم است باید به حق ، معمار و سازنده بنای گنبد سلطانیه را مردی توانا هنرمند و آگاه به مسایل تزیین معماری و ساختار استاتیکی و مقاومت مصالح و سایر آرایش­های  هنری و معماری دانست بانی و سازنده این معماری زیبا و عظیم را رشیدالدین فضل الله و تاج الدین علیشاه ذکر کرده­اند اما تاکنون در هیچ قسمت این بنا کتیبه و نوشته­ای دال بر معمار و سازنده با هنرمندان مشاهده نشده است . به گواه متون تاریخی برپایی رایجاد شهر سلطانیه به زمان ارغوان بر می­گردد پس از وی پسرش ، غازان به حکومت رسید وی نیز به دلیل عمر کوتاه نتوانست ارگ را بنا کند . پس از غازان برادرش اولجابتر به حکومت رسید اما برحسب نیاز از بدو تولد تا لحظه مرگ پیوست در حال تغییر مذهب بود و وقتی دین اسلام را برگزید تصمیم گرفت ارگ سلطانیه را بنا کرده و مقبورائمه ( حضرت علی ، پیامبر و …) را به سلطانیه منتقل کند ، زیرا معتقد بود نباید قبور متبرکه در کنار قبور عثمان ، ابوبکر و غیره باشد که علمای نجف وی را متقاعد کردند که این کار شدنی نیست ، وی تصمیم گرفت از این ارگ حکومت در زمان حیات استفاده کند و مقبره وی نیز باشد .

قلعه با ارگ سلطنی

در مرکز شهر سلطانیه ، قلعه با ارگ و با مرکز سیاسی قدرت وجود داشت و تدابیر استحفاظی و استحکامت دفاعی ساخته شده در ارگ سلطانیه با حصار و برج باروری اطراف ، از آن دژی دست نیافتنی ساخته بود که در مقابل تهاجم بیگانگان مصون ماند . ارگ سلطنتی که بخش­هایی از برج و باروری آن به عرض ۳ متر با سنگ­های آهکی سبز رنگ روئیت و دارای دو دروازه در شمال و جنوب است که محدوده حاکم نشین را درشهر قدیم نشان می دهد .

محدوده ارگ سلطنتی که « کهن دژ نامیده می­شود وسط شهر سلطانیه که قدمت ۷۰۰ ساله دارد و چند دهه پایتخت ایران بوده قرار دارد ابعاد این ارگ ۴۵۰ در ۴۵۰ متر و در زمینی به مساحت تقریبی ۲۰ هکتار واقع شده و ارتفاع ۴۸ متر است این محدوده از دو بخش خندق و حصار تشکیل یافته است . حد فاصل خندق و حصار پهنه­ای به عرض ۱۷ متر و طول ۳۰ تا ۴۰ متر است و ارگ سلطنتی در میان حصار قرار دارد . جالب­ترین عنصر شهری ارگ سلطانییه مجموعه معروف به «ابواب اشبره » است که شامل مدرسه دارالشفا ، دارافیافه ، دارالسیاده ،خانقاه ، دارالکتب ، بیت القانون ، دیوانخانه­ای به نام کریاس ، مسجد جامعه و بلاخره آرمگاه سلطنتی با موقوفات بسیار و مدیریت ویژه بوده که خواجه رشیدالدین فضل الله نیز نایب التولیه آن بوده است .

بررسی­های باستان شناسی مطالعه متن­های تاریخی و شواهد عینی گویای این حقیق هستند که شهر سلطانیه در اوایل قرن هشتم هجری قمری یکی از شهرهای بسیار مهم کشور بوده اما به دلایل سیاسی فرهنگی ، اقتصادی و جغرافیایی ، پس از مرگ اولجابتو رابوسعید ، که همراه با فروپاشی پایه­های حکومتی مغول در ایران بود ، شهر سلطانیه نیز متروک و متلاشی شد هم اکنون قسمت اعظم این شهر تاریخی که یک مجموعه معماری و سندی مهم از شهرسازی در دوران مغول است در خاک موعده است از آثار این شهر عظیم تنها سه بنای مجموعه تاریخی چلپی اوغلی ، بقعه ملاحسین کاشانی و گنبد سلطانیه باقی مانده است .

گنبد سلطانیه نگین فلات زنجان

گنبد سلطانیه نگین فلات زنجان

مرمت و باسازی سلطانیه

مرمت این مجموعه از سال ۱۳۴۰ شروع شده و می­رود که داربست­ها نیز به آثار باستانی تبدیل شود . این مجموعه در ده سال ساخته شده اما طی ۴۰ سال هنوز مرمت آن تمام نشده است . اولین مرمت ابتدا در سال ۱۳۴۰ به وسیله احمد صفری که معلم بود آغاز شد  درب سلطانیه را مرمت کرد و امروزه دلایل تاخیر مرمت را کمبود اعتبار می­دانند که اگر بخواهند این مجموعه را ۴۵ درصد آن تعمیر شده در ۱۰ سال تعمیر کلی کنند ، سالانه به ۵۰۰ میلیون تومان نیاز است .

گفتنی هست شهر سلطانیه فاقد هتل ، مسافرخانه ، رستوران ، فروشگاه و تاسیسات اقامتی است اما قرار است در مجموعه چلپی تاسیسات ایجاد شود .

گردآوری و تنظیم: تارا رادفر

گنبد سلطانیه نگین فلات زنجان

دیدگاه ها بسته شده است

دانلود PDF روشهای کاهش هزینه سفر
تا دقایقی دیگر لینک مستقیم PDF به ایمیلتان ارسال می شود.
Increase more than 700% of Email Subscribers!
Dolor aliquet augue augue sit magnis, magna aenean aenean et! Et tempor, facilisis cursus turpis tempor odio. Diam lorem auctor sit, a a? Lundium placerat mus massa nunc habitasse, arcu, etiam pulvinar.
  • Goblinus globalus fantumo tubus dia
  • Scelerisque cursus dignissim lopatico
  • Montes vutario lacus quis preambul den
  • Leftomato denitro oculus softam lorum
  • Spiratio dodenus christmas gulleria tix
  • Dualo fitemus lacus quis preambul pat
  • Montes vutario lacus quis digit turtulis
  We hate spam and never share your details.
دانلود PDF روشهای کاهش هزینه سفر
فقط چند لحظه تا دانلود فایل PDF فاصله دارید.
ما هم مانند شما از ایمیل های اسپم متنفریم.
خبرنامه ویزای کشورهای مختلف
این خبرنامه ویژه اخبار و رویدادها در زمینه ویزای کشورهای مختلف می باشد. برای کسب اطلاع از رویدادهای گردشگری، می توانید به صفحات دیگر سایت مراجعه کنید.
SUBSCRIBE TO NEWSLETTER
Turpis dis amet adipiscing hac montes odio ac velit? Porta, non rhoncus vut, vel, et adipiscing magna pulvinar adipiscing est adipiscing urna. Dignissim rhoncus scelerisque pulvinar?
پس از وارد کردن ایمیل، pdf شروع به دانلود می کند.